Czy jazda traktorem do szkoły była przygodą czy koniecznością? – To pytanie wraca, gdy patrzy się na archiwalne fotografie dzieci czekających przy drodze na niezwykły „autobus szkolny”.
Dziś uczniowie dojeżdżają na lekcje autobusami szkolnymi, komunikacją publiczną albo samochodami rodziców. Kilkadziesiąt lat temu, zwłaszcza na wsiach i w niewielkich miejscowościach, droga do szkoły wyglądała zupełnie inaczej.
Gdy brakowało regularnych połączeń autobusowych, wykorzystywano dostępne środki transportu. Niekiedy były to nawet ciągniki rolnicze z przyczepami przystosowanymi do przewozu ludzi.
Na archiwalnej fotografii widać grupę dzieci czekających przy drodze oraz traktor ciągnący zamkniętą, oszkloną przyczepę pasażerską. Taki zestaw pełnił funkcję prostego autobusu szkolnego.
Podobne pojazdy wykorzystywano między innymi do dowożenia uczniów w województwie białostockim. Zachowane materiały wskazują, że ciągniki z przyczepami osobowymi rzeczywiście pojawiały się na trasach prowadzących do wiejskich szkół.
W wielu regionach Polski szkoła znajdowała się kilka, a czasami nawet kilkanaście kilometrów od domu. Dzieci z sąsiednich wsi musiały codziennie pokonywać tę trasę niezależnie od pogody.
Nie wszędzie funkcjonowała regularna komunikacja, a stan lokalnych dróg często pozostawiał wiele do życzenia. Ciągnik rolniczy dobrze radził sobie na nieutwardzonych, błotnistych lub zasypanych śniegiem trasach.
Był też pojazdem łatwo dostępnym w gospodarstwach rolnych, spółdzielniach i państwowych gospodarstwach rolnych. Doczepiona do niego zabudowana przyczepa pozwalała zabrać jednocześnie większą grupę pasażerów.
Nie był to jednak transport wygodny. Silnik pracował głośno, ciągnik poruszał się stosunkowo wolno, a ogrzewanie przyczepy – o ile w ogóle istniało – zazwyczaj nie zapewniało komfortu znanego ze współczesnych autobusów.
Zimą uczniowie podróżowali więc w grubych kurtkach, czapkach i rękawiczkach. Przed nimi była długa, zimna i wyboista droga, która dla wielu stawała się częścią codzienności.
