Zięć od trzech lat pożycza ode mnie po 200-300 co miesiąc. Zawsze mówi: “Do pierwszego oddaję”. Nie oddał ani razu. Policzyłam – wolę 7 tysięcy.
Zeszyt leżał w szufladzie kredensu, między książeczką zdrowia a starymi rachunkami za prąd. Zwykły, szkolny, w kratkę, z pogiętą okładką. Kupiłam go trzy lata temu, kiedy Sebastian przyszedł pierwszy raz.
Otworzyłam go tamtego wtorku po południu, przy herbacie. Październik, szaro, za oknem gołe topole przy przystanku. Wzięłam długopis i zaczęłam liczyć. Kolumna za kolumną, miesiąc za miesiącem.
Kiedy doszłam do ostatniej strony, odłożyłam długopis i długo patrzyłam w okno.
Siedem tysięcy dwieście czterdzieści złotych.
“Jadźka, ty się nie martw, oddam do pierwszego” – tak mówił Sebastian za każdym razem. Wchodził do mnie jak do siebie, bo przecież do siebie – zięć z mieszkania trzy piętra niżej w tym samym bloku na Jarotach. Zdejmował buty w przedpiornku, siadał w kuchni, pił herbatę, którą mu parzyłam. I zawsze ta sama scena.
“Mamo, podrzucisz mi dwie stówki? Wypłata dopiero za tydzień, a Monika chciała coś do łazienki kupić.”
Albo rachunek za gaz. Albo auto się zepsuło. Albo komunia siostrzeńca, na którą nie miał prezentu. Powodów miał zawsze pod ręką, tak jak ja zawsze miałam pod ręką portfel.
Pracowałam czterdzieści jeden lat w rejestracji przychodni na Kętrzyńskiego. Widziałam w życiu dość ludzi, żeby rozpoznać tego, kto kłamie przez telefon do lekarza, i tego, kto mówi prawdę. Wiedziałam, że Sebastian kłamie. Wiedziałam od pierwszego miesiąca.
Ale milczałam.
Bo Monika – moja jedyna córka, trzydzieści cztery lata, pracuje w księgowości w firmie transportowej na Tracku – przy Sebastianie promieniała jak nigdy. Wzięli ślub późno, dopiero po trzydziestce, długo na niego czekała.
Widziałam, jak mu nie umie się sprzeciwić, jak mu ustępuje w każdej sprawie. I bałam się, że jak raz powiem “nie” Sebastianowi, to Monika odbierze to jako cios wymierzony w siebie.
A potem, dwa lata temu, straciła dziecko w piątym miesiącu. Wróciła ze szpitala blada jak ściana i przez pół roku nie mówiła prawie nic. Dopiero pod koniec zimy się odezwała. Powiedziała wtedy: “Mamo, ja chyba już nigdy nie będę taka jak przedtem.”
Od tamtej pory milczałam już podwójnie. Niech Monika ma spokój. Mąż, który jej nie denerwuje, pieniądze w domu, święty spokój.
Emerytura moja to nie są wielkie pieniądze. Mąż umarł siedem lat temu, zostałam sama w tej trójce, którą spłacaliśmy prawie całe życie. Zarabiam nie tak dużo, jak by się chciało, ale żyję skromnie – nie piję, nie palę, kosmetyków nie kupuję, na kawę do kawiarni nie chodzę.
Odkładam po dwieście, trzysta miesięcznie. Na czarną godzinę. Na zęby, które się sypią. Na ewentualny pogrzeb, żeby Monika nie musiała się martwić.
I z tej czarnej godziny dawałam Sebastianowi.
Zeszyt prowadziłam od początku, sama nie wiem po co. Może z przyzwyczajenia – w rejestracji człowiek wszystko zapisuje. Może dlatego, że gdzieś w środku wiedziałam, że to się kiedyś skończy, i że będę musiała mieć dowód. Nie sądowy dowód. Dowód dla siebie. Że to się naprawdę dzieje.
“2 X 2022 – 300 zł, na opłaty”
“15 X 2022 – 200 zł, na paliwo”
“3 XI 2022 – 250 zł, Monika nie wie”
“Monika nie wie” pojawiało się co drugi wpis.
Tamtego wtorku przyszedł znowu. Wszedł, zdjął buty, usiadł przy stole. Sweter miał nowy – granatowy, ładny, jakieś dwieście złotych pewnie.
“Mamo, słuchaj, taka sytuacja…”
“Sebastian” – powiedziałam. “Ile mi jesteś winien?”
Spojrzał na mnie jakbym go spytała, który mamy dzień tygodnia. Zmieszał się, zaśmiał się tym swoim śmiechem, którym zawsze zbywał niewygodne pytania.
“No co ty, mamo. Nic poważnego, paręset złotych tam, trochę się uzbierało…”
Wyciągnęłam zeszyt. Położyłam na stole.
“Siedem tysięcy dwieście czterdzieści.”
Zamilkł. Twarz mu się zmieniła – najpierw zaskoczenie, potem coś, czego nie umiem nazwać. Może wstyd. A może tylko kalkulacja, jak się teraz wyplątać.
“Mamo, no nie wiem, czy to wszystko tak dokładnie…”
“Zapisywałam. Daty, kwoty. Wszystko się zgadza.”
