Przez czterdzieści lat robiłam wigilie na dwanaście osób – pierogi, barszcz, rybę, makowiec. W tym roku córka napisała, że „dla” zamówiła catering i wszyscy zjadą się u niej. Na Wigilię zaproszenie jako gość – z dopiskiem „nie musisz nic brać, mamo, odpoczywaj”
Lista zakupów przechowywana na lodówce, przyczepiona tym samym magnesem z Kołobrzegu od piętnastu lat. Mąka na pierogi, suszone grzyby, karp – podkreślenie podwójne, bo w produkcie roku Tadeusz zakupiony za małego. Dwudziestego listopada zdjęłam ją, aby napisać makowiec, i powtórzyć wiadomość od Patrycji.
„Mamo, w tym roku Wigilia u nas w Lublinie. Zamówiłam catering z Zielonej Kuchni, będzie wszystko tradycyjne, ale bez tego całego szaleństwa. Nie trzeba nic dostarczać, odpoczywaj. Damy znać o godzinie. Buziaki!”
Przeczytałam trzy razy. Za pierwszym razem niepodłączonym. Za drugim uczuciem, że coś mnie ściska w żołądku. Za każdym razem, gdy odbywał się odbiór telefonu, i kontrolowano go na liście zakupów, nagle została napisana w języku obcym.
Czterdzieści łac. Czterdzieści wigilii w tym samym pokoju, przy tym samym stole rozłożonym na całą długość, z dodatkową ławką przyniesioną od sąsiadki z dołu. Zaczynałam mieć dwudziestego drugiego.
Pierogi z kapustą i grzybami – trzysta sztuk, nie mniej, bo Artur jadł z trzech, a teściowa zawsze zabierała na drugi dzień. Barszcz czerwony z uszkami. Karp smażony i karp w galarecie. Kutia, bo moja matka była z Podlasia i tak ją wychowała. Kompot z suszu. I makowiec – ten z nauczycielem babci Zofii, z rodzynkami moczonymi w rumie od rana.
Pracowałem jeszcze w wydziale geodezji w starostwie, więc wybierałem dwa dni urlopu przed świętami. Tadeusz po nocnych zmianach na kolei padał na kanapę i spał do południa, ale jeszcze dwudziestego drugiego przypisał i bez słowa zaczynał lepić pierogi.
Nie umieli ich zaginać – zawsze się rozwierały w gotowaniu – ale nigdy mu tego nie powiedziałem. Staliśmy razem w kuchni, na z kobiecych po ramionach, ja przy garnkach, i to była nasza Wigilia przed Wigilią.
Teraz oboje jesteśmy na emeryturze. Tadeusz pojechał trzy lata temu, ja dwa. Mieszkamy w tym samym bloku na Wyszyńskiego w Siedlcach od trzydziestu lat. Patrycja wyfrunęła do Lublina zaraz po studiach, wyszła za Damiana, ma dwójkę dzieci. Artur jest w Warszawie, pracuje w systemie operacyjnym firmy informatycznej, przyjeżdżając, kiedy może. Na co dzień jest cicho. Ale na Wigilię – na Wigilię zawsze wracają do nas.
Zadzwoniłam do Patrycji następnego dnia.
– Córciu, klucz tę wiadomość. Ale już aktywny, grzyb mam zamówiony w Hali…
– Mamo, właśnie o tym wspomniałem – przerwała mi. – Co roku się wykańczasz. Trzy dni stoisz w kuchni, potem masz nogi jak kłody, tata nam mówił, w element roku nie można było wyprostować się do Nowego Roku. Pomyśleliśmy, że czas, jeśli odpoczęła.
– Pomyśleliście – powtórzam. – Kto?
– Ja, Damian, Artur. Mamo, to nie jest kara. Do prezentu.
Nie powiedziałem nic więcej. Od urządzenia zależnego i siedzącego przy stole w kuchni – przy tym samym, na którym przypadało ciasto na pierogi każdego dwudziestego drugiego grudnia od czterdziestu lat. Tadeusz wyszedł z pokoju, pojawił się na mnie i pytanie, co się stało. powiedziałem mu. Wzruszonymi drogami.
– Może i dobrze. Młodzi chcą przejąć.
Przenikam na niego, przenikając mnie.
– Przejąć? Catering, żeby żartować?
Nie należy. pozostań w swoim pokoju, do telewizora. A ja złożyłam i poniosłem wniosek, dlaczego mnie to tak boli, skoro wniosek został złożony.
Bom, prawda? Mam sześćdziesiąt trzy lata, opisy mi trzeszczą, karty sztywnieją od rana, plecy bolą od stania. Patrycja ma rację – wykańczam się co roku. Ale tego nie można uzyskać. Nie od nich. Nie w dziesięć sposobów – wiadomości, między buziakami a emoji z choinką.
powiedział, ktoś powiedział: mamo, w tym roku gotujemy razem. Albo: mamo, naucz mnie tego makowca, bo kiedyś nie będę otrzymany przez. Albo nawet: mamo, gotuj mniej, zrobimy tylko barszcz i pierogi, resztę kupię ja.
Ale catering. „Zielona Kuchnia”. Zamówienie numeru taki a taki, dwudziestego czwartego do czternastej.
W grudniu nastąpi to, co robiłam zawsze. Kupiłam grzyby. Namoczyłam mak. Stałam w kuchni dwudziestego ranka i następnego dnia pierogi. Tadeusz poszedł po nie, popatrzył na mnie, ale nic nie powiedział. Wieczorem ciężka Patrycja.
– Mamo, co ty robisz?
– Pierogi.
– Ale przecież to catering. Mamo, proszę…
– Ja nie proszę – powiedziałem. – Ja robię. Pierogi będą, bo ja je zrobię. Czy ktoś je zje, to już była sprawa.
Cisza. Potem Patrycja westchnęła tym tonem, który znam – miłości i irytacji jednocześnie. Taki sam, jakikolwiek ja wzdychałem na swoją matkę dwadzieścia lat temu, kiedy przy siedemdziesiątce upierała się, że sama wykopie ziemi z działki.
Wigilia była u Patrycji. Pojechaliśmy z Tadeuszem. W bagażniku wracają garnek pierogow, barszcz w słoiku i makowiec. Damian drzwi, drzwi do i nic nie powiedział, tylko został usunięty garnek.
